Kawa aromatyzowana czy naturalna? Jak wybrać dla siebie

Kawa aromatyzowana czy naturalna: wybór zależy od tego, czego szukasz w filiżance. Kawa naturalna, czyli bez dodatku aromatów, pokazuje to, co dało ziarno, jego pochodzenie i palenie: nuty owoców, czekolady, orzechów czy kwiatów. Kawa aromatyzowana (smakowa) to te same palone ziarna, na które po wypaleniu naniesiono kompozycję zapachową, na przykład waniliową, karmelową lub orzechową. Pierwsza uczy rozpoznawać smak kawy, druga od pierwszego łyku daje deserowy, przewidywalny profil. W tym poradniku pokazujemy, jak czytać etykietę, jak parzyć obie kawy i jak je przechowywać, żeby każda zachowała swój charakter.

Krótko mówiąc

• Kawa naturalna smakuje tym, co powstało w ziarnie podczas uprawy, obróbki i palenia, bez żadnych dodatków.
• Kawa aromatyzowana to palone ziarna wzbogacone aromatem po schłodzeniu, z wyraźną, deserową nutą wiodącą.
• Słowo „naturalny” przy aromacie ma w Unii Europejskiej ścisłe znaczenie, ale samo nie świadczy o jakości kawy. Liczy się pełny opis na etykiecie.
• Kawę smakową najlepiej parzyć w dripie, przelewie, kawiarce lub French pressie i mielić ją osobno od kawy naturalnej.
• Nie musisz wybierać raz na zawsze: wiele osób pije kawę naturalną rano, a smakową do deseru.

Spis treści

• Czym różni się kawa aromatyzowana od naturalnej
• Skąd kawa naturalna bierze swoje nuty smakowe
• Jak powstaje kawa smakowa
• Co znaczy „naturalny aromat” na opakowaniu
• Porównanie w tabeli
• Czy kawa aromatyzowana jest zdrowa
• Jak parzyć kawę smakową, a jak naturalną
• Przechowywanie bez mieszania zapachów
• Którą kawę wybrać
• Nasze zdanie: obie kawy zasługują na miejsce w Twojej kuchni
• Kawy smakowe i naturalne w Magnificent Coffee
• Najczęstsze pytania
• Źródła

Spis treści

1. Czym różni się kawa aromatyzowana od naturalnej
2. Skąd kawa naturalna bierze swoje nuty smakowe
3. Jak powstaje kawa smakowa
4. Co znaczy „naturalny aromat” na opakowaniu
5. Porównanie w tabeli
6. Czy kawa aromatyzowana jest zdrowa
7. Jak parzyć kawę smakową, a jak naturalną
8. Przechowywanie bez mieszania zapachów
9. Którą kawę wybrać
10. Nasze zdanie
11. Najczęstsze pytania

Czym różni się kawa aromatyzowana od naturalnej

Najprościej mówiąc, różnica sprowadza się do jednego etapu produkcji. Obie kawy zaczynają drogę tak samo, od zielonych ziaren, które w palarni zamieniają się w pachnącą, brązową kawę. Kawa naturalna na tym kończy. Trafia do opakowania, a potem do Twojego młynka, i wszystko, co poczujesz w filiżance, pochodzi z samego ziarna.

Kawa aromatyzowana przechodzi jeszcze jeden krok. Po wypaleniu i schłodzeniu ziarna łączy się z aromatem, który osiada na ich powierzchni. Efekt? Zapach i smak, które od razu kojarzą się z konkretnym deserem, owocem czy przyprawą.

Ta różnica wpływa na trzy rzeczy, które zauważysz od razu:

• Zapach po otwarciu opakowania. Kawa smakowa pachnie intensywnie i jednoznacznie, na przykład wanilią. Kawa naturalna ma bardziej złożony bukiet, w którym nuty odkrywasz stopniowo.
• Smak w filiżance. W kawie smakowej prowadzi dodany aromat. W naturalnej grają kwasowość, słodycz, goryczka i body, czyli odczucie pełności w ustach.
• Sposób przygotowania i przechowywania. Aromat lubi przenosić się na sprzęt i inne produkty, dlatego kawa smakowa wymaga kilku dodatkowych nawyków, o których piszemy niżej.

Warto też wiedzieć, że określenie „kawa naturalna” bywa używane w dwóch znaczeniach. W codziennej mowie oznacza kawę bez aromatów, tę klasyczną. W świecie kawy specialty „naturalna” to także metoda obróbki ziaren, w której owoce kawowca suszy się w całości, razem z miąższem. Taka kawa często ma wyraźne owocowe nuty, ale nadal jest kawą niearomatyzowaną. Jeśli więc widzisz na opakowaniu „obróbka naturalna”, chodzi o sposób przygotowania ziarna, a nie o dodatek aromatu.

Skąd kawa naturalna bierze swoje nuty smakowe

Wiele osób pyta nas, skąd w kawie bez dodatków bierze się nuta jagód, mlecznej czekolady czy jaśminu. Odpowiedź tkwi w chemii palenia. Jak opisują autorzy badania nad aromatyzowaniem kawy, w kawie palonej występuje około 1000 związków odpowiadających za aromat, a pojedyncze grupy, takie jak pyrazyny, aldehydy i ketony, nadają jej konkretne nuty zapachowe. Aromat kawy jest więc złożoną mieszaniną lotnych związków, które powstają właśnie w palarni.

Na to, które nuty wybiją się na pierwszy plan, wpływa kilka czynników:

• Pochodzenie i odmiana. Kawy z Afryki Wschodniej często kojarzą się z owocami i kwiatami, z Ameryki Południowej z orzechami i czekoladą. To ogólne skojarzenia, nie sztywna reguła, bo dużo zależy od konkretnej plantacji.
• Obróbka po zbiorze. Metoda myta daje zwykle czystszy, bardziej klarowny smak, a naturalna bardziej owocowy i słodki.
• Stopień palenia. Jaśniejsze palenie zachowuje więcej kwasowości i nut owocowych, ciemniejsze przesuwa profil w stronę kakao, karmelu i goryczki.
• Świeżość. Związki aromatyczne są lotne, dlatego im świeższa kawa, tym pełniej je poczujesz.

Nuty smakowe, które widzisz w opisie kawy naturalnej, nie są więc dodatkiem. To opis tego, co doświadczony palacz i degustator wyczuwa w samym naparze. W naszym sklepie przy każdej kawie znajdziesz szczegółowy opis i wskazówki do parzenia, żeby łatwiej było Ci te nuty wydobyć.

Jak powstaje kawa smakowa

Kawa smakowa zaczyna się od zwykłej, wypalonej kawy, najczęściej arabiki, bo jej łagodniejszy profil dobrze współgra z aromatem. Proces wygląda zazwyczaj tak:

1. Palenie. Ziarna wypala się tak samo jak kawę naturalną. Często wybiera się palenie średnie, które daje zrównoważoną bazę.
2. Schłodzenie. Aromat nanosi się dopiero na ostudzone ziarna. Gorące ziarna szybko traciłyby lotne składniki aromatu.
3. Aromatyzowanie. Ziarna miesza się z kompozycją aromatyczną, która równomiernie pokrywa ich powierzchnię.
4. Odpoczynek i pakowanie. Kawa dostaje chwilę na związanie aromatu, a następnie trafia do opakowań.

Badacze opisują, że aromat kawy można wzmacniać lub zmieniać zarówno przez macerację, jak i aromatyzowanie. Dla Ciebie oznacza to tyle, że smak kawy smakowej to zawsze połączenie dwóch warstw: bazy, czyli samej kawy, oraz dodanego aromatu.

I tu dochodzimy do najważniejszej rady przy wyborze kawy smakowej: liczy się baza. Aromat może dopełnić naturalne nuty ziarna albo je zdominować. Dobra kawa smakowa to taka, w której pod wanilią czy karmelem nadal czujesz kawę. Historycznie aromatyzowanie bywało sposobem na poprawienie smaku słabszych ziaren, dlatego kawę smakową warto kupować tam, gdzie wiesz, z jakich ziaren powstała i jak świeżo ją wypalono.

Co znaczy „naturalny aromat” na opakowaniu

Na opakowaniach kaw smakowych spotkasz różne określenia: „aromat”, „naturalny aromat”, „naturalny aromat wanilii”, „naturalnie aromatyzowana”. Nie są to synonimy, bo w Unii Europejskiej opis aromatów reguluje rozporządzenie (WE) nr 1334/2008, do którego odwołuje się także polska ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Najważniejsze zasady w skrócie:

• „Aromat” to ogólne określenie. Może oznaczać substancje pochodzenia naturalnego lub wytworzone w inny sposób, dopuszczone do użycia w żywności.
• „Naturalny aromat” oznacza, że składniki aromatyzujące pochodzą z naturalnych surowców, czyli materiałów roślinnych, zwierzęcych lub mikrobiologicznych, i zostały otrzymane dopuszczonymi metodami.
• „Naturalny aromat X”, na przykład naturalny aromat wanilii, można napisać tylko wtedy, gdy składnik aromatyzujący otrzymano w całości lub w co najmniej 95% ze wskazanego źródła. To tak zwana zasada 95/5.
• „Naturalny aromat X z innymi naturalnymi aromatami” oznacza, że wskazane źródło dostarcza części aromatu, a jego smak jest łatwo rozpoznawalny, ale uzupełniają go inne naturalne składniki.

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zwraca uwagę, że samo słowo „naturalny” w reklamie żywności nie ma ogólnej, szczegółowej definicji, za to przy środkach aromatyzujących podlega konkretnym warunkom unijnym. Eksperci radzą oceniać produkt na podstawie pełnego opisu aromatu i wykazu składników, a nie samego hasła z przodu opakowania.

Praktyczna wskazówka od nas: odwróć opakowanie. Z tyłu znajdziesz skład, rodzaj aromatu i informację, czy kawa zawiera coś więcej niż ziarna i aromat, na przykład cukier. Pamiętaj też, że „naturalny” w opisie aromatu mówi o jego pochodzeniu, a nie o tym, czy kawa jest dobra. O jakości decyduje przede wszystkim ziarno i świeżość palenia.

Porównanie w tabeli

Jeśli wolisz zobaczyć różnice w jednym miejscu, poniżej zebraliśmy najważniejsze cechy obu rodzajów kawy.

Czy kawa aromatyzowana jest zdrowa

To jedno z najczęstszych pytań osób sięgających po kawę smakową. Odpowiedź zaczyna się od przepisów. W Unii Europejskiej aromaty dodawane do żywności podlegają rozporządzeniu (WE) nr 1334/2008, które określa, jakich substancji aromatyzujących wolno używać i jak je oznaczać. Ich bezpieczeństwo ocenia Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), analizując między innymi tożsamość substancji, sposób produkcji, zastosowanie i dane o bezpieczeństwie. Gdy urząd uzna, że dana substancja budzi zastrzeżenia, informuje o tym publicznie, a przepisy mogą zostać zmienione.

Kilka rzeczy, które warto wiedzieć, wybierając kawę smakową:

• Kofeina pochodzi z ziaren, nie z aromatu. Filiżanka kawy smakowej zawiera kofeinę tak samo jak kawa naturalna z podobnej bazy, parzona tą samą metodą.
• Słodki zapach nie oznacza cukru. Kawa aromatyzowana nie musi zawierać dodanego cukru. Wanilia czy karmel to w niej przede wszystkim zapach. Jeśli liczysz cukier, sprawdź skład na opakowaniu.
• Sama kawa wnosi swoje związki. Badania pokazują, że palenie wpływa na właściwości antyoksydacyjne kawy: dłuższe palenie rozkłada część polifenoli, ale sprzyja powstawaniu melanoidyn, które również wykazują aktywność antyoksydacyjną. Te związki tworzą się w ziarnie w palarni, niezależnie od tego, czy później dodamy aromat.
• Uważnie czytaj skład, jeśli masz alergię. Aromaty orzechowe czy migdałowe mogą być pochodzenia naturalnego. Jeśli masz alergię pokarmową lub stosujesz dietę eliminacyjną, sprawdź pełną etykietę, a w razie wątpliwości zapytaj alergologa lub dietetyka, czy dany produkt jest dla Ciebie odpowiedni.

Kwestia kofeiny w ciąży, przy chorobach serca czy przy przyjmowanych lekach wygląda tak samo przy kawie smakowej, jak przy naturalnej. W tych sytuacjach rozsądną dzienną porcję warto ustalić z lekarzem prowadzącym.

Jak parzyć kawę smakową, a jak naturalną

Kawę naturalną możesz parzyć praktycznie każdą metodą. Do ekspresu ciśnieniowego sprawdzą się zwykle kawy średnio i ciemniej palone, do przelewu i dripu jaśniejsze, w których lepiej słychać owocowe nuty. Przy kawie smakowej sprawa wygląda nieco inaczej.

Najlepsze metody dla kawy smakowej

Polecamy metody proste, w których łatwo umyjesz każdy element:

• Drip i przelew. Delikatna ekstrakcja dobrze wydobywa aromat, a napar pozostaje czysty i łagodny.
• French press. Daje pełniejsze body, które ładnie niesie nuty deserowe, takie jak karmel czy czekolada.
• Kawiarka. Napar jest mocniejszy, ale nadal dobrze zachowuje aromat. Po każdym użyciu wystarczy dokładnie umyć kawiarkę.
• Kawa zalewana w kubku lub po turecku. Proste i wygodne rozwiązanie, gdy chcesz szybko zrobić kawę z drobno mielonej kawy smakowej.

Dlaczego ostrożnie z ekspresem i młynkiem

Związki stosowane w aromatyzowanej kawie mogą pozostawiać lepki osad, który przenosi aromat na kolejne porcje kawy i obciąża sprzęt. Jeśli masz ekspres automatyczny z wbudowanym młynkiem, zostaw go dla kawy naturalnej. Kawę smakową możesz wtedy:

• kupić od razu jako mieloną,
• mielić w osobnym, najlepiej ręcznym młynku, przeznaczonym tylko do kaw smakowych,
• parzyć metodą, w której łatwo umyjesz wszystkie elementy, na przykład w dripie lub French pressie.

Dzięki temu poranne espresso nie będzie pachniało wczorajszą wanilią, a kawa smakowa zachowa swój wyrazisty charakter.

Proporcje na start

Na start do dripu i French pressu możesz przyjąć około 60 g kawy na litr wody, czyli mniej więcej 15 g na kubek o pojemności 250 ml. Wodę zagotuj i odczekaj chwilę, żeby nie zalewać kawy wrzątkiem. Przy kawie smakowej możesz zacząć od nieco mniejszej ilości kawy, bo aromat sam w sobie jest wyrazisty, a potem dopasować proporcje do swojego gustu.

Przechowywanie bez mieszania zapachów

Każda kawa po paleniu z czasem traci aromat. W opracowaniu opublikowanym na gov.pl czytamy, że magazynowanie palonej kawy jest trudne i nie może być długie, a świeżo zmielona kawa ma najlepszy aromat i smak. Dotyczy to zarówno kawy naturalnej, jak i smakowej.

Jak przechowywać kawę, żeby zachowała charakter i nie przekazywała zapachu innym produktom:

1. Trzymaj kawę w szczelnym opakowaniu. Najlepiej w oryginalnej torebce z zaworkiem i zamknięciem strunowym albo w szczelnym pojemniku.
2. Chroń ją przed światłem, ciepłem i wilgocią. Szafka z dala od kuchenki i czajnika sprawdzi się lepiej niż blat przy oknie.
3. Przechowuj kawę smakową osobno. Aromat łatwo przechodzi na inne produkty, zwłaszcza na kawę naturalną i herbatę liściastą, które chłoną zapachy.
4. Nie wkładaj kawy do lodówki na co dzień. Wahania temperatury i wilgoć szkodzą ziarnom, a kawa może przejąć zapachy innych produktów.
5. Kupuj ilości, które wypijesz w kilka tygodni. Mniejsze opakowania częściej oznaczają świeższą kawę w filiżance.
6. Miel tuż przed parzeniem. Jeśli masz młynek, kupuj ziarna, bo zmielona kawa szybciej oddaje aromat.

Pojemnik po kawie smakowej najlepiej umyć przed wsypaniem do niego kawy naturalnej. Plastik potrafi zatrzymać zapach na długo, dlatego do kaw smakowych dobrze mieć osobny, szklany lub metalowy słoik.

Którą kawę wybrać

Nie ma jednej dobrej odpowiedzi, za to są pytania, które pomogą Ci podjąć decyzję.

Kawa naturalna będzie dla Ciebie, jeśli:

• lubisz odkrywać różnice między kawami z Etiopii, Kolumbii czy Brazylii,
• parzysz w ekspresie ciśnieniowym lub automatycznym,
• chcesz rozwijać swoje umiejętności jako domowy barista,
• pijesz kawę czarną i chcesz poczuć jej pełny profil.

Kawa smakowa będzie dla Ciebie, jeśli:

• lubisz deserowe smaki i kawę z mlekiem,
• szukasz kawy na popołudnie lub zamiast słodkiego deseru,
• chcesz zaskoczyć gości czymś innym niż klasyczna kawa,
• szukasz prezentu dla osoby, która lubi kawę, ale nie jest koneserem.

Połączenie obu światów

W praktyce wielu miłośników kawy ma w domu jedną i drugą. Kawa naturalna sprawdza się rano, gdy potrzebujesz wyrazistego, klasycznego smaku. Kawa smakowa idealnie pasuje do weekendowego śniadania, popołudniowego ciasta albo zimowego wieczoru. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, wybierz kawę smakową o nucie bliskiej naturalnemu profilowi kawy, na przykład czekoladową lub orzechową. Takie aromaty dobrze współgrają z ziarnem i są łagodnym wejściem w świat kaw smakowych.

Nasze zdanie: obie kawy zasługują na miejsce w Twojej kuchni

Od ponad 8 lat sprzedajemy świeżo palone kawy i wiemy jedno: pytanie „aromatyzowana czy naturalna” rzadko ma jedną odpowiedź. Zwykle to pytanie o porę dnia, nastrój i sposób parzenia.

Dlatego w naszym sklepie trzymamy obie drogi otwarte. W kategoriach kaw ziarnistych i mielonych znajdziesz kawy premium z różnych regionów świata, które pokazują, jak różnorodnie może smakować kawa bez żadnych dodatków. Obok nich mamy osobną kategorię kaw smakowych dla tych, którzy lubią w filiżance deser, owoce czy przyprawy.

Przy obu rodzajach kawy stawiamy na to samo: świeżość ziaren i jakość bazy. Kawa smakowa jest dla nas pełnoprawną kawą, a nie jej zamiennikiem, więc podchodzimy do niej z taką samą starannością jak do kaw naturalnych. Do każdej kawy dodajemy szczegółowy opis i porady dotyczące parzenia, żebyś od pierwszego zamówienia wiedział, jak wydobyć z niej to, co najlepsze.

Jeśli dopiero zaczynasz, nie wybieraj na siłę. Weź jedną kawę naturalną i jedną smakową, parz je przez tydzień na zmianę i obserwuj, po którą sięgasz chętniej. Twoje kubki smakowe powiedzą Ci więcej niż jakikolwiek poradnik.

Paweł

Kawy smakowe i naturalne w Magnificent Coffee

Jeśli chcesz sprawdzić różnicę w praktyce, zajrzyj do naszych kaw smakowych, a dla porównania wybierz coś z kaw ziarnistych bez dodatków. Gdy nie masz młynka albo chcesz parzyć kawę smakową z dala od ekspresu, sięgnij po kawy mielone.

Na prezent albo na pierwszą degustację świetnie sprawdzi się zestaw prezentowy kaw smakowych. Jeśli chcesz, żeby świeża kawa przychodziła do Ciebie regularnie, sprawdź nasz abonament kawowy. Od określonej kwoty zamówienia wysyłka jest darmowa, a stali klienci mogą korzystać z naszego programu lojalnościowego.

Najczęstsze pytania

Czy kawa aromatyzowana jest gorsza od naturalnej?

Nie, to po prostu inny styl kawy. Kawa naturalna pokazuje smak samego ziarna, a aromatyzowana łączy go z dodaną nutą. O jakości obu decydują przede wszystkim ziarna, świeżość palenia i sposób przechowywania.

Czy kawę smakową można pić z mlekiem?

Tak, i wiele osób właśnie tak lubi ją najbardziej. Mleko łagodzi goryczkę, a aromaty waniliowe, karmelowe czy orzechowe dobrze się przez nie przebijają. Świetnie sprawdzi się tu kawa z French pressu lub kawiarki z dodatkiem spienionego mleka.

Czy kawa aromatyzowana ma mniej kofeiny?

Nie. Kofeina pochodzi z samych ziaren, a aromat nie zmienia jej ilości. Zawartość kofeiny w filiżance zależy od rodzaju kawy, ilości użytej kawy i metody parzenia.

Czy kawa smakowa zawiera cukier?

Zwykle aromat nadaje jedynie zapach i wrażenie słodyczy, a kawa nie musi zawierać dodanego cukru. Skład zawsze sprawdzisz na opakowaniu lub w opisie produktu. Jeśli wolisz słodszą kawę, dosłodź ją sam w filiżance.

Zamów teraz →

Źródła

• The Influence of Maceration and Flavoring on the Aroma of Coffee (PMC)
• The Dark Side of Flavored Coffee (Serious Eats)
• Rozporządzenie (WE) nr 1334/2008 w sprawie środków aromatyzujących (EUR-Lex)
• Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia, Dz.U. 2023 poz. 1448
• „Naturalność” w etykietowaniu i reklamie środków spożywczych (NCEZ)
• Scientific Guidance on the data required for the risk assessment of flavourings (EFSA)
• Flavouring substance considered a safety concern (EFSA)
• Influence of coffee brewing methods on the chromatographic and spectroscopic profiles (PMC)
• Kawa i herbata, opracowanie (gov.pl)